Obezite cerrahıyla karşı karşıya oturduğunuzda genellikle aylardır okuyor olursunuz. Tüp midenin ne olduğunu bilirsiniz, ameliyat videolarını izlemişsinizdir, başkalarının deneyimlerini okumuşsunuzdur. Kimsenin hazırlanmadığı şey ise görüşmenin kendisidir: bir yabancının midenizi ameliyat edip etmeyeceğine karar verdiği, sizin de ona güvenip güvenmeyeceğinize karar vermeniz beklenen kırk dakika.
Bu randevu sınıfta kalabileceğiniz bir sınav değildir. Midenizi emanet edeceğiniz kişiyle görüşme yapma şansınızın tamamıdır. İyi bir cerrah soru sorulmasını bekler ve rahatsız olmadan yanıtlar. Aşağıdaki sorular, hastaların “keşke sorsaydım” dediği sorulardır ve görüşmenin gerçek akışına göre sıralanmıştır. Yazdırın ya da telefonunuzda tutun, sırayla ilerleyin.
Neden bu ameliyat ve neleri elediniz?
Buradan başlayın, çünkü yanıt cerrahın nasıl düşündüğünü gösterir. Sizin için hangi ameliyatların değerlendirildiğini ve diğerlerinin neden bir kenara bırakıldığını duymak istersiniz. Geceleri sizi uyandıran reflü tüp mideden uzaklaştırır. Çok yüksek bir başlangıç kilosu, uzun süreli tip 2 diyabet ya da şiddetli kronik mide yanması önerinin yönünü ayrı ayrı değiştirir.
Yanıt yalnızca merkezin çoğunlukla tek bir ameliyat yaptığıysa, önemli bir şey öğrenmişsinizdir. Doğrudan sorun: kız kardeşiniz olsaydım ne önerirdiniz? Yanıttaki tereddüt ya da tereddütsüzlük çok şey anlatır.
Midenin çıkarılan veya devre dışı bırakılan kısmına ne olduğunu ve ameliyatın geri alınıp alınamayacağını da sorun. Tüp mide, midenin büyük bölümünü kalıcı olarak çıkarır. Baypas bağırsağın yolunu değiştirir ve teorik olarak geri alınabilir, ancak geri alma işleminin kendisi büyük bir ameliyattır. Hiç kimse hangi durumda olduğunu bilmeden onam formu imzalamamalıdır.
Ne kadar vereceğim ve ne kadar sürede?
Dürüst cerrahla satış yapan kişi burada ayrışır. Amerikan Metabolik ve Bariatrik Cerrahi Derneği, hastaların %95’inden fazlasının fazla kilosunun en az yarısını verdiğini, baypas hastalarının ise başlangıçta fazla kilonun yaklaşık %70’ini kaybettiğini bildiriyor. Johns Hopkins ise hastaların çoğunun bir ila iki yıl içinde fazla kilosunun yarısından fazlasını verdiğini belirtiyor.
Bu rakamların neyi ölçtüğüne dikkat edin. Fazla kilo, sağlıklı aralığın üzerindeki kilodur; toplam kilonuz değil. Sağlıklı aralıktan 60 kilo fazlası olan ve bu fazlanın %70’ini veren biri 42 kilo vermiş olur, vücut ağırlığının %70’ini değil. Cerrahınızdan yüzdeyi sizin vücudunuz için kiloya çevirmesini isteyin ve altıncı ayda, birinci yılda ve ikinci yılda gerçekçi rakamın ne olduğunu sorun; çünkü eğri zamanla düzleşir.
Literatürün değil, kendi hastalarının ne elde ettiğini de sorun. Sonuçlarını takip eden bir merkez yanıt verir; etmeyen konuyu değiştirir.
Benim riskim tam olarak nedir?
Genel istatistikler rahatlatıcı ve neredeyse işe yaramazdır. 209.116 hastalık geniş bir seride ameliyata bağlı ölüm riski %0,16, yani yaklaşık 600’de 1 bulunmuştur; bu çoğu kişinin beklediğinden düşüktür. Ancak sizin sayınız ortalama değildir. Uyku apnesi, sigara, aralığın üst sınırındaki bir vücut kitle indeksi, geçirilmiş karın ameliyatı ve kontrolsüz diyabet bu sayıyı değiştirir.
O halde sorun: öykümü göz önüne alırsanız en büyük üç riskim nedir ve her biri için ne yapıyorsunuz? Ardından İngiliz Ulusal Sağlık Servisi’nin bu ameliyatlar için saydığı komplikasyonları sorun; böylece onları gecenin ikisinde bir forumdan değil cerrahtan duyarsınız: akciğere gidebilen bacak pıhtıları, ameliyattan sonraki günler veya haftalarda zımba hattından kaçak, yara enfeksiyonu, bağırsakta darlık veya tıkanıklık ve hızlı kilo kaybıyla oluşan safra taşları.
Bunların hiçbiri ameliyattan vazgeçmek için sebep değildir. Tedavi edilmeyen ağır obezitenin kendi ölüm oranı vardır ve aynı dernek verileri ameliyatın her nedene bağlı ölümü yaklaşık %40, diyabete bağlı ölümü ise %90’dan fazla azalttığını gösteriyor. Amaç, hesabın iki sütununu da sizi ameliyat edecek kişiden duymaktır.
Beni kim uyutacak, odada başka kim var?
Hastalar cerrahı sorar, ameliyat boyunca hava yolunuzu ve tansiyonunuzu yöneten anestezi uzmanını unuturlar. Ameliyat gününden önce onunla tanışıp tanışmayacağınızı, sizin kilonuzdaki hastalarla deneyimini ve önce uyku apnesi açısından değerlendirilip değerlendirilmeyeceğinizi sorun; çünkü tanı konmamış apne anestezinin yönetimini değiştirir.
Adı geçen cerrah müsait olmazsa ameliyatı kimin yapacağını ve herhangi bir bölümünün asistana bırakılıp bırakılmadığını sorun. Eğitim hastanesinde yanlış bir şey yoktur, ama bunu bilmeye hakkınız var.
İzler nasıl olacak, ilk hafta nasıl geçecek?
Bu ameliyatların çoğu birkaç küçük kesiden yapılır. Kaç tane, nerede ve bir yıl sonra nasıl görüneceğini sorun. Ameliyat sırasında açık cerrahiye geçmeyi gerektirecek durumları ve bunun kendi elinde ne sıklıkta yaşandığını sorun.
Sonra ilk haftanın pratik tarafını sorun: hastanede kaç gün, ne kadar ağrı, ne zaman duş, ne zaman araba, ne zaman iş. Dernek, işe dönüşü tipik olarak bir ila iki hafta olarak veriyor; yürüyüş hastaneden itibaren teşvik ediliyor ve ilk ay yalnızca düşük tempolu egzersiz öneriliyor.
Ya işe yaramazsa?
Bu soru merkezleri rahatsız eder; tam da bu yüzden sorulmaya değer. Çoğu insanda kilonun bir kısmı geri gelir. Dernek geri alımı iki yıl ve sonrasında fazla kilonun yaklaşık %5’i olarak veriyor ve hem Johns Hopkins hem dernek kilo geri alımını nadir bir başarısızlık değil, beklenen uzun vadeli bir konu olarak sayıyor.
Altıncı ayda durursanız planın ne olduğunu, kime gideceğinizi, revizyon ameliyatının sunulup sunulmadığını, kimin yapacağını ve masrafın kime ait olacağını sorun. Ameliyat için yurt dışına gidenler için bu son nokta ayrıntı değildir. Bir şeyin yeniden yapılması gerekirse kimin ödeyeceğini ve nerede yapılacağını rezervasyondan önce karara bağlayın. Yurt dışında obezite cerrahisi için hastane seçimi rehberimiz, bunun yazılması gereken sözleşmeyi anlatıyor.
Ömür boyu ne yapmam gerekecek?
Ameliyat birkaç saattir. Taahhüt ise kalıcıdır ve bunu hızlıca geçiştiren bir cerrah size iyilik yapmıyordur. Özellikle üç şeyi sorun.
Takviyeler. Bu ameliyatlardan sonra ömür boyu multivitamin gerekir; demir, kalsiyum ve D vitamini çoğu zaman daha yüksek dozlarda istenir. Hangi ürünleri önerdiğini ve bunları yaşadığınız yerde bulup bulamayacağınızı sorun.
Kan tahlilleri. Dernek laboratuvar değerlerinin yılda en az bir kez ve süresiz olarak kontrol edilmesini öneriyor. Ameliyat başka bir ülkede yapıldıysa bunları kimin isteyeceğini ve cerrahın sonuçlarda neyi görmek istediğini sorun.
Beslenme. Aşamalı planı seyahatten önce yazılı olarak isteyin, sonra değil. Pratikte nasıl göründüğünü merak ediyorsanız tüp mide sonrası beslenme rehberimiz sıvıdan katı gıdaya geçişin olağan sırasını anlatıyor.
Gebelik, ilaçlar ve alkol?
Bunlar insanların en sona bıraktığı, kapıda ayakta sorduğu sorulardır; oysa en başta sorulmaları gerekir.
Planlarınızda gebelik varsa bunu görüşmede söyleyin. Çoğu kurum ameliyattan sonra gebe kalmadan önce 12 ila 18 ay beklemeyi öneriyor; dernek ayrıca obezitesi olan hastalarda doğum kontrol haplarının daha az güvenilir olduğunu ve kilo değişirken adet düzeninin bozulabileceğini belirtiyor.
İlaçlarınızın tam listesini yanınızda getirin. Bu ameliyatlardan sonra emilim değişir; diyabet, tansiyon ve ruh hali ilaçlarının dozları bazen günler içinde ayarlanmayı gerektirir. Johns Hopkins, kan şekerinin ciddi bir kilo kaybı olmadan hemen düzeldiğini ve bazı hastaların hastaneden daha düşük dozla ya da ilaçsız çıktığını belirtiyor.
Alkolü dürüstçe sorun. Dernek, cerrahi hastalarının yaklaşık %7 ila %10’unda alkol sorunları bildiriyor; bu rakam insanları şaşırtır ve broşür değil açık bir konuşma hak eder.
Gecenin üçünde kimi arayacağım?
Bir isim, bir numara ve bir dil alın. Yurt dışında tedavi olacaksanız ilk altı haftada kimin yanıt verdiğini, hangi dilde olduğunu ve evinizdeyken bir şey ters gittiğinde ne olacağını sorun.
Hangi belirtilerin beklemeyi değil hemen hastaneye gitmeyi gerektirdiğini cerraha sorun. İngiliz Ulusal Sağlık Servisi, bacak ağrısı ve şişliğiyle birlikte göğüs ağrısı veya nefes darlığını, şiddetli karın ağrısını ve kan ya da kahve telvesi görünümünde kusmayı acil durum olarak sayıyor; ateş, hızlı kalp atışı, sürekli kusma veya yutma güçlüğü ise aynı gün acil tıbbi görüş almayı gerektiriyor. Bunları yazın.
Sizi endişelendirmesi gereken yanıtlar
Üç dört görüşmeden sonra örüntü belirir. Merkez sizi muayene etmeden fiyat veriyorsa, her hastaya aynı ameliyat öneriliyorsa, kimse takipten söz etmiyorsa, sonuçların garanti olduğu söyleniyorsa ya da siz hâlâ düşünürken uçak bileti almaya yönlendiriliyorsanız dikkatli olun. Komplikasyonları konuşmayı reddeden ya da yılda kaç ameliyat yaptığı sorulduğunda rahatsız olan bir cerraha karşı da aynı ölçüde dikkatli olun.
İyi yanıtlar belirlidir, ödünleşimleri anar, rakam içerir ve size gidip düşünecek alan bırakır. Listeyi eve götürmeye, üzerine bir gece uyumaya ve geri dönmeye hakkınız var. Ameliyatın nasıl yapıldığını ve tam programın neleri kapsadığını anlamak isterseniz Türkiye’de tüp mide ameliyatı sayfamızla başlayın.
Sık sorulan sorular
Obezite cerrahisi görüşmesi ne kadar sürmeli?
Kesin bir kural yok, ancak öykünüzü, muayeneyi, hangi ameliyatın neden önerildiğini ve sorularınızı kapsayan bir ilk görüşme on dakikaya nadiren sığar. Randevu, ardından imzalanan evraktan kısaysa ikinci bir randevu isteyin.
Cerraha kaç ameliyat yaptığını sormak ayıp mı?
Hayır. Bu standart bir sorudur ve deneyimli cerrahlar tereddütsüz yanıtlar. Özellikle bu ameliyattan yılda kaç tane yaptığını ve ne zamandır yaptığını sorun. Yanıtlamaktan kaçınmak başlı başına bir yanıttır.
İkinci görüş almalı mıyım?
Kararsızsanız evet. İki üç cerrah görmek size güvenlikten değil zamandan kaybettirir ve çoğu zaman kararı netleştiren şey karşılaştırmadır. Aynı soru listesini her birine götürün ki benzerle benzeri karşılaştırın.
Görüşmeye ne getirmeliyim?
İlaçlarınızın ve dozlarının listesini, geçirdiğiniz ameliyatların özetini, varsa güncel tahlilleri, daha önce denediklerinizi de içeren kilo öykünüzü ve yazılı sorularınızı. Görüşme uzaktan yapılacaksa bunları önceden gönderin ki cerrah konuşmadan önce okumuş olsun.
Daha önce ameliyat olmuş bir hastayla konuşabilir miyim?
İsteyebilirsiniz ve bazı programlar bunu kolaylaştıran hasta destek grupları yürütür. Seçilmiş referanslara açık bir gruptan daha temkinli yaklaşın ve tek bir kişinin iyi ya da kötü deneyiminin merkezin kendi sonuç verilerinin yerini tutmadığını unutmayın.
Rezervasyondan önce
Görüşmenizin niteliği, alacağınız bakımın niteliği hakkında edineceğiniz en iyi erken işarettir. Yirmi soruyu sabırla yanıtlayan bir cerrah, önümüzdeki on yılın takibinin nasıl olacağını gösteriyordur. Beşinci soruda sıkılan da aynı şeyi gösteriyordur.
Listeyi alın ve hepsini sorun. Yanıtlar sağlam çıkarsa, tedavi olacağınız yerin pratik tarafına bakın; buna eksiksiz tüp mide programı ve ameliyat öncesi ile sonrasında kapsadıkları da dahildir.
Bağımsız klinik kaynaklardan ek okuma: Amerikan Metabolik ve Bariatrik Cerrahi Derneği sık sorulan sorular, İngiliz Ulusal Sağlık Servisi obezite cerrahisi komplikasyonları sayfası ve Johns Hopkins Medicine obezite cerrahisi sayfası.
Bu yazı genel bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Sizin tıbbi öykünüzü dikkate alamaz ve cerrahi ekibinizin size verdiği talimatlar burada okuduğunuz her şeyin önünde gelir. Obezite cerrahisine ilişkin her kararı sizi muayene etmiş nitelikli bir hekimle görüşün.