Tüp Mide Ameliyatı Günü: Saat Saat

Ameliyat tarihi takvime yazıldığında büyük soruların çoğu artık yanıtlanmış olur. Ameliyatın ne yaptığını, ne kadar kilo verdirebileceğini ve risklerinin ne olduğunu biliyorsunuzdur. Genellikle boş kalan tek kutu günün kendisidir: hastane kapısından girmekle ameliyatı arkanızda bırakarak uyanmak arasındaki saatler.

Bu rehber o günü sırayla anlatıyor ve tamamı yayımlanmış NHS ve hastane protokollerine dayanıyor. Baştan dürüst bir uyarı: hastaneler bu günün bazı kısımlarında gerçekten farklı davranıyor ve bu farklar önemsiz değil. Ayrıldıkları yerde bunu söylüyor ve neyi sormanız gerektiğini belirtiyoruz. Burada anlatılan, genel anestezi altında yapılan tüp mide ameliyatı ya da bypass günü. Cerrahi dışı bir seçeneği hâlâ değerlendiriyorsanız balon günü buna hiç benzemiyor; ikisini mide balonu mu tüp mide mi rehberinde karşılaştırdık.

Bir önceki akşam: son yemeğiniz ve son bardak suyunuz

Ameliyat günü aslında bir önceki akşam açlıkla başlar. Yetişkinler için standart kural ameliyattan altı saat önce katı gıdanın kesilmesi, berrak sıvıların ise iki saat öncesine kadar sürdürülmesidir. Süt burada içecek değil gıda sayılır. Sakız ve şeker genellikle hastaneye kabul saatinizden iki saat önce, alkol ise bir gün önce bırakılır.

Saate çevrilmiş hâlini Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust iki örnekle veriyor. Sabah listesindeyseniz ve saat 07.00 için çağrıldıysanız yemeyi 02.00’de bırakır, suyu 06.00’ya kadar içebilirsiniz. Öğleden sonra listesinde 11.00 için çağrıldıysanız 07.00’den önce tost ya da mısır gevreği gibi hafif bir kahvaltı yapabilir, sonrasında yemeyi bırakır ve suyu 11.00’e kadar sürdürebilirsiniz.

İki ayrıntı hastaları şaşırtıyor. Birincisi, susuz kalmanız değil su içmeniz isteniyor: bir obezite cerrahisi protokolü ameliyattan önceki 24 saatte 1,5 ila 2 litre sıvı istiyor, çünkü susuz gelmek damar yolunun açılmasını zorlaştırıyor. İkincisi, anestezi uzmanınız aksini söylemediyse günlük ilaçlarınızı o sabah bir yudum suyla almaya devam ediyorsunuz. Tüp mide ve bypass hastaları bu noktada iki haftalık ameliyat öncesi karaciğer küçültme diyetinin de sonuna gelmiş olur.

Sabah yapılacaklar listesi kısa ve tuhaf biçimde ayrıntılıdır; Mid Yorkshire Teaching NHS Trust tamamını yayımlıyor. Duş alın, çünkü temiz cilt enfeksiyon riskini düşürür. Cerrahın çalışacağı bölgenin yakınını tıraş etmeyin. Makyaj, vücut losyonu ve oje kullanmayın; monitör pedlerinin yapışması ve oksijen probunun parmak ucunuzu okuyabilmesi gerekiyor. Takılarınızı çıkarın ve ilaçlarınızı orijinal kutularıyla getirin.

Varış: kabul ve kimsenin söylemediği bekleme

Davet mektubunuzdaki saatte bir servise ya da cerrahi kabul bölümüne gidersiniz. Sonra çoğu zaman beklersiniz. Günün en zor kısmı burasıdır ve bir şeyin ters gittiğinin işareti değildir: ameliyat listeleri klinik aciliyete ve ameliyathane durumuna göre sıralanır, siz listede ikinci ya da üçüncü olabilirsiniz.

Bu aralıkta bir hemşire tansiyonunuzu, nabzınızı, ateşinizi, oksijen düzeyinizi ve kilonuzu kaydeder, kan alabilir. Bazı merkezler sizi bir gün önceden öğleden sonra çağırır; böylece kan sulandırıcı iğne ve rutin kan tetkikleri önceki gün yapılır.

Hazırlık: gömlek, varis çorabı ve tekrarlayan sorular

Hastane gömleğini giyersiniz ve ameliyat boyunca takacağınız antiemboli çorapları verilir. Kontakt lensler çıkar; gözlük ve protez diş genellikle son ana kadar kalabilir ve ameliyattan hemen sonra geri verilir. Kaygıyı ya da ağrıyı önlemek için premedikasyon önerilebilir, bu da sizi uykulu yapabilir.

Sonra kontroller başlar ve tekrar eder. Kimlik bilekliğiniz, adınız, doğum tarihiniz ve hangi ameliyatı olacağınız farklı kişiler tarafından birkaç kez doğrulanır. İçeriden bakınca aşırı görünür, ama tamamen kasıtlıdır: bu tekrarlar yanlış hastaya yanlış işlem yapılmasına karşı en önemli güvenlik ağıdır. Her seferinde sabırla yanıtlayın.

Anestezi uzmanınız ve cerrahınızla görüşme

İkisi de siz hiçbir yere gitmeden önce genellikle sizi görür. Anestezi uzmanı ameliyat öncesi değerlendirme sonuçlarınızı gözden geçirir, değişen bir şey olup olmadığını sorar; göğsünüzü dinleyebilir, boyun ve çene hareketinizi kontrol edebilir, ağzınızın içine bakabilir. Bu son kısım merak değildir: yüksek vücut kitle indeksli bir hastada hava yolu değerlendirmesi, siz uyumadan önce yaptıkları en önemli iştir.

Onam da burada doğrulanır. Siz planı anlayıp kabul etmedikçe hiçbir şey ilerlemez, yani bu bir şey sormak için son rahat şansınızdır. Sorulmaya değer soruları cerrahınıza sormanız gereken sorular rehberinde topladık ve çoğu, önlük giymiş hâlde sedyede değil haftalar önce sorulmalı.

Ameliyathaneye yürümek ve uyumak

Genel durumunuza ve premedikasyon alıp almadığınıza göre ameliyathaneye sedyeyle değil yürüyerek gidebilirsiniz. Odanın kendisi hafif bir şoktur: aydınlık, soğuk ve renkli forma giymiş, hepsi meşgul ve hepsi konuşan insanlarla dolu. Kalp hızınız, tansiyonunuz ve oksijeniniz için monitörler bağlanır, elinizdeki damar yolu hortuma takılır.

Genel anestezide ilaçlar genellikle o damar yolundan verilir. Bazen bunun yerine maskeden anestezi gazı solursunuz ve isterseniz maskeyi kendiniz tutabilirsiniz. İnsanlar kolda yukarı doğru ilerleyen bir soğukluk ya da ağırlık, bazen bir tat, sonra hiçbir şey tanımlar; ilk ilaçla bilinç kaybı arasındaki süre saniyelerle ölçülür. Bir anestezi uzmanı ameliyat boyunca yanınızda kalır, solunumunuzu ve tansiyonunuzu yönetir ve sonunda ilaçları geri çevirerek uyanmanızı sağlar.

Siz uyurken: kabaca bir ila üç saat

Mayo Clinic tüp mide ameliyatının genellikle karnın üst kısmındaki birkaç küçük kesiden, kamera ve ince aletlerle laparoskopik olarak yapıldığını belirtiyor. Cerrah midenin yaklaşık yüzde 80’ini, açlık hormonu üreten bölge de dahil olmak üzere çıkarır ve kalanı ince bir tüpe dönüştürür; sindirim sisteminin geri kalanına dokunulmaz. Tamamı yaklaşık bir ila üç saat sürer.

Kapalı ameliyatta cerrahın görüp çalışabilmesi için karnınız karbondioksitle şişirilir. Birçok hastanın karnında değil omuz ucunda tuhaf bir ağrıyla uyanmasının nedeni bu gazdır: şişen diyafram ağrıyı yukarıya yansıtır. Zararsızdır, geçer ve yürümek geçişini hızlandırır.

Derlenme odasında uyanmak

Ameliyathanenin yanındaki derlenme odasında, hemşirelerin yakın gözetiminde uyanırsınız ve tam olarak uyanana, ağrınız kontrol altına girene ve hareket edebilene kadar orada kalırsınız. Sersemlik, ağız kuruluğu, solunum tüpünden kalan boğaz ağrısı ve bulantı olağandır. Mide bulandığında dayanmak yerine söyleyin: bulantı ilacı erken verildiğinde çok daha iyi çalışır. Evde CPAP kullanıyorsanız ameliyattan sonra her uykuda kullanmanız istenir ve ilk gece en önemlisidir.

İlk yudumunuz ya da ilk yutma testiniz

Hastanelerin gerçekten ayrıldığı ilk nokta burasıdır ve ilk gününüzün tamamını değiştirir.

Bedfordshire Hospitals NHS Foundation Trust tarafından yayımlanan hızlandırılmış iyileşme protokolünde, cerrahınız aksini söylemedikçe tam uyandığınız anda içmeye başlarsınız. Talimat kasıtlı olarak nettir: her 10-15 dakikada yaklaşık 30 ml su, yani saatte dört küçük yudum ya da en az saatte bir fincan. Ilık sıvılar soğuktan daha rahat iner. Bu rahatladığında meyveli içecek, çay ya da kahveye geçilir; ağızdan yeterince içtiğiniz anda serum çekilir.

Başka merkezler bunun tersini yapar. Hull University Teaching Hospitals NHS Trust protokolü, röntgenli yutma testi yapılıp normal okunana kadar hastayı tamamen ağızdan kesik tutar; bu test genellikle birinci ya da ikinci gündedir. O ana kadar serumda kalırsınız ve yutmadığınız sürece ağzınızı çalkalayıp gargara yapabilirsiniz. İlk yudumlar ancak normal bir testten sonra başlar.

İkisi de yanlış değil; bir kaçağı erken yakalamanın yolu konusunda farklı yargıları yansıtıyorlar. Ama ilk 24 saatinizi tamamen farklı kılıyorlar, bu yüzden bu konu önceden sorulacaklar listesine girmeli.

İlk yürüyüşünüz ve neden bu kadar erken isteniyor

Bir hemşire tansiyonunuzu ölçtükten sonra yataktan kalkmanıza yardım edilir ve ilk ayağa kalkışta biri sizi tutar. Birçok protokol bunu saate bağlamak yerine hastaya tuvalete ihtiyaç duyduğunda kalkmasını söyler; bu da çoğu kişiyi uyandıktan birkaç saat içinde hareket ettirir.

Erken yürümek dayanıklılık göstermekle ilgili değil. Derin ven trombozu ve akciğer enfeksiyonu riskini düşürür ve sıkışmış karbondioksit ile o yansıyan omuz ağrısı için yapabileceğiniz en etkili şeydir. Yürüyüşler arasında yatakta derin solunum ve dolaşım egzersizleri yapmanız istenir. Pıhtı önleme üç koldan yürür: çoraplar, erken hareket ve kan sulandırıcı iğneler; son maddenin süresi merkeze göre yatış dahil toplam yedi günden ameliyat sonrası on dört güne kadar değişir. Ekibin neyi ne zaman izlediğini görmek için tüp mide riskleri ve komplikasyonları rehberine bakın.

İlk gece

Nerede yatacağınız merkeze ve size bağlı. Hızlandırılmış iyileşme protokolünde beklenen yatış yaklaşık 12 ila 24 saat, taburculuk ertesi sabahtır. Başka yerlerde hastalar ilk geceyi yoğun bakımda ya da yakın gözlem yatağında, yaşam bulguları sık kontrol edilerek geçirir, sonra bir ya da iki gün daha servise alınır. Düz bir tüp mide ameliyatında idrar sondası rutin değildir; bunun yerine hemşireler tuvalete gitmenize yardım eder.

Ağrı kesici düzenli verilir, ama aradaki ek dozlar gerektiğinde verilmek üzere yazılır; yani kendiliğinden gelmez. İstemek zorundasınız. Ağrı sıfırdan ona puanlanır ve dürüst yanıt cesur yanıttan daha işe yarar. İlk günlerde içerken bir miktar rahatsızlık beklenir.

Ertesi sabah: çıkmadan önce doğru olması gerekenler

Taburculuk saate değil bir kontrol listesine bağlıdır. Yeterince içtiğinizde, hedef 24 saatte yaklaşık 1,5 litredir; ağrınız iğne değil tablet ile kontrol altındaysa; bulantınız kontrol altındaysa ve cerrahi ekip sizi tıbben uygun bulduğunda eve gidersiniz. Yutma testi uygulanan protokolde bir koşul daha var: normal bir test. Hazır olup olmadığınızı ölçmenin pratik yolu derin nefes alabilmek, öksürebilmek, yataktan kalkıp yatabilmek ve rahat yürüyebilmektir. Bu dördünü yapamıyorsanız, hangi gün olduğu önemli değil, hazır değilsiniz.

Çıkarken elinizde kademeli ameliyat sonrası beslenme talimatı, her ilacın yazılı açıklaması ve genellikle altı hafta civarı bir kontrol randevusu olmalı. Taburculuk ilaçları sık sık kan sulandırıcı iğneleri, birkaç ay sürecek mide koruyucu bir tableti ve yalnızca sıvı aldığınız dönem için hafif bir kabızlık ilacını içerir; birçok merkez burada üç ayda bir yenilenen ömür boyu B12 iğnelerini de başlatır. Elinize verilen o kademeli beslenme planını tüp mide sonrası beslenme rehberinde ayrıntılı anlattık.

Evdeki ilk saatler için iki kural. İlk 24 saat yanınızda sorumlu bir yetişkin bulunmalı. Ve genel anesteziden sonraki ilk 48 saatte araç ya da bisiklet sürmeyin, yemek yapmayın, kesici alet ve sıcak sıvı kullanmayın, alkol almayın, bir şey imzalamayın ve önemli karar vermeyin. Anestezi muhakemeyi bilinçten daha uzun süre etkiler.

Sizin hastanenizin günü neden buna uymayabilir

Yukarıda alıntılanan iki NHS protokolü ilk içişin ne zaman olduğu, yutma testi yapılıp yapılmadığı, ilk gecenin nerede geçtiği ve yatışın ne kadar sürdüğü konusunda anlaşamıyor. Bunlar dipnot değil. Bu yüzden tarihinizden önce beş soruya net yanıt alın: ilk kez ne zaman içmeme izin verilecek, öncesinde yutma testi olacak mı, ilk geceyi nerede geçireceğim, ne kadar yatmamı bekliyorsunuz ve her gün beni kim görecek.

Ameliyat için seyahat ediyorsanız iki soru daha ekleyin: taburculukla uçuşum arasında benden kim sorumlu ve indikten sonra bir şey ters giderse kimi arayacağım. Yurt dışında obezite cerrahisi için hastane seçimi kontrol listemiz bunları ayrıntılı ele alıyor, Türkiye’de tüp mide ameliyatı sayfamız da kendi protokolümüzün ameliyat gününü ve sonrasını nasıl yürüttüğünü anlatıyor.

Sık sorulan sorular

Bütün gün ne kadar sürer?

Ameliyata değil güne plan yapın. Ameliyatın kendisi kabaca bir ila üç saat, ama varış, listede sıranızı bekleme, ameliyat öncesi kontroller, derlenme ve yatağa çıkma arasında çoğu insan sabahtan akşama kadar meşgul olur. Ailenize uzun bir habersiz aralık beklemelerini söyleyin.

Ameliyat sabahı gerçekten su içemez miyim?

Genellikle içebilirsiniz, iki saat öncesine kadar. Gece yarısından sonra hiçbir şey kuralı çoğu hastanede iki saat öncesine kadar berrak sıvıyla değiştirildi, çünkü susuz kalmak günü daha güvenli yapmadan daha zor yapıyor. Yine de ekibinizin verdiği saatlere tam uyun: dışına çıkmak ameliyatın iptaline yol açabilir.

Anestezinin verildiğini hisseder miyim?

Çoğu insan bir şey hisseder: damar yolundan kolda yukarı ilerleyen soğukluk ya da ağırlık, bazen tuhaf bir tat. Sonra derlenmeye kadar hiçbir şey hatırlamaz. İğne korkunuz belirginse önceden söyleyin; uyuşturucu krem ve maskeyle gaz seçeneği var.

Dren ve sonda ile mi uyanacağım?

Değişir. Düz bir tüp mide ameliyatında idrar sondası rutin değildir. Bazı merkezler dren koyar, bazıları koymaz. Neredeyse kesin olarak damar yolu ve serumla uyanırsınız; kendiniz yeterince içmeye başladığınızda bunlar çekilir.

Uyandığımda ne kadar ağrı beklemeliyim?

Genellikle korkulandan az ve beklenmedik bir yerde: karında değil, kapalı ameliyatta kullanılan karbondioksitten kaynaklanan omuz ucunda. Düzenli ağrı kesici reçete edilir, ek dozlar vardır ama istenmesi gerekir.

Yanımda biri kalabilir mi?

Ziyaret kuralları hastaneye ve servise göre değişir; ilk gece yoğun bakım ya da yakın gözlem yatağının kuralları genel servisten sıkıdır, bu yüzden günden önce sorun. Tartışmaya kapalı olan şey, eve döndükten sonraki ilk 24 saat yanınızda sorumlu bir yetişkinin bulunmasıdır.

İlgili rehberler

Bu yazı genel bilgi içerir, tıbbi tavsiye değildir. Açlık süreleri, içme protokolleri, yutma testleri, yatış süresi ve taburculuk ölçütleri hastaneden hastaneye ve hastadan hastaya değişir; kendi cerrahi ekibinizin verdiği talimatlar burada okuduğunuz her şeyin önünde gelir. Kendi ameliyatınızla ilgili sorularınız varsa obezite cerrahisi ekibinize sorun.

Tüp Mide Ameliyatı Günü: Saat Saat Ne Olur